class 9th sanskrit चत्वारो वेदाः
पाठः 4 – चत्वारो वेदाः
अभ्यासः (मौखिकः)
1. उत्तराणि वदत-
(क) अस्माकं प्राचीना संस्कृतिः कुत्र सुरक्षिता अस्ति?
(ख) वेदाः कतिः सन्ति?
(ग) ऋग्वेदः कीदृशान् मन्त्रान् धारयति?
(घ) ऋग्वेदे कति सूक्तानि सन्ति?
(ङ) यजुर्वेदे कति अध्यायाः सन्ति?
उत्तर-
(क) अस्माकं प्राचीना संस्कृतिः वेदेषु सुरक्षिता अस्ति।
(ख) वेदाः चत्वारः सन्ति।
(ग) ऋग्वेदः प्राचीनतमान् मन्त्रान् धारयति।
(घ) ऋग्वेदे 1028 सूक्तानि सन्ति।
(ङ) यजुर्वेदे चत्वारिंशद् अध्यायाः सन्ति।
2. वेदाङ्गानां नामानि वदत-
उत्तर– वेदाङ्गानां नामानि सन्ति-शिक्षा, कल्पः, व्याकरणः, निरूक्तः, छन्दः, ज्योतिषं च।
अभ्यासः (लिखितः)
1. अधोलिखित प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत-
(क) संसारस्य प्राचीनतमं साहित्यं कुत्र उपलभ्यते
(ख) ऋग्वेदः कति मण्डलेषु विभक्तः
(ग) सामवेदः ऋग्वेदस्य कीदृशैः मन्त्रैः संकलित
(घ) अथर्ववेदस्य द्वादशे काण्डे कस्याः स्तुति
(ङ) वङ्गानि कति सन्ति तेषां
उत्तर-
(क) संसारस्य प्राचीनतम साहित्यं वेदेषु उपलभ्यते।
(ख) ऋग्वेदः दशषु मण्डलेषु विभक्तः।
(ग) सामवेदः काग्वेदस्य गेयात्मकैभन्नैः संकलितः।
(घ) अथर्ववेदस्य द्वादशकाण्डे मातृभूमेः स्तुतिः।
निरूक्तं, छन्दः, ज्योतिष च।
(ङ) षड्वेदाङ्गानि सन्ति। तेषां नामानि सन्ति–शिक्षा, कल्पः, व्याकरणम्,
2. संस्कृतेऽनुवादं कुरुत-
(क) वेद चार हैं।
(ख) वेद संसार का सबसे प्राचीन साहित्य है।
(ग) हमारी प्राचीन संस्कृति वेदों में निहित है।
(घ) अथर्ववेद में लौकिक विषय आए हैं।
(ङ) हमें वेद पढ़ना चाहिए।
अनुवाद-
(क) वेदाः चत्वारः सन्ति।
(ख) वेदः संसारस्य प्राचीनतम साहित्यम् अस्ति।
(ग) अस्माकं प्राचीना संस्कृतिः वेदेषु निहिता अस्ति।
(घ) अथर्ववेदे लौकिकानि विषयानि वर्णितानि सन्ति।
(ङ) वयम् वेदान् पठितव्यम्
पाठ पर आधारित कुछ अनुवाद
1. संस्कृतेऽनुवादं कुरु-
(क) वेद को अंगों के साथ पढ़ना चाहिए।
(ख) संसार के उपलब्ध ग्रंथों में वेद ही प्राचीन ग्रंथ है।
(ग) वेद ही ज्ञान का पर्याय है।
(घ) ऋग्वेद प्राचीनतम मंत्रों को धारण करता है।
(ङ) यह वेद दस मण्डलों में विभक्त है।
(च) सम्पूर्ण ऋग्वेद में 1028 सूक्त
(छ) उसमें 400 अध्याय हैं।
(ज) यजुर्वेद का अर्थ ही है-यज्ञवेद।
(झ) हमारा वेद विशाल है।
(ब) यह ज्ञान का भण्डार है।
अनुवाद-
(क) साङ्ग वेदमधीयीत ।
(ख)संसारस्य उपलब्धग्रंथेषु वेदः एव प्राचीनतम अस्ति।
(ग)वेदः एव ज्ञानस्य पर्याय वर्तते।
(घ) ऋग्वेद प्राचीनतमान् मन्त्रान् धारयति।
(ङ) अयं वेद दशमण्डलेषु विभक्तः।
(च)सम्पूर्ण ऋग्वेदे 1028 सूक्तानि सन्ति ।
(छ) तस्मिन् चत्वारिंशदध्यायाः सन्ति।
(ज) यजुर्वेदस्य अर्थ एव वर्तते यज्ञवेदः।
(झ) अस्माकं वेद विशालः अस्ति।
(ब) अयं ज्ञानस्य भण्डारः अस्ति।
